![\"1\"](\"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/1.jpg\")
<\/a><\/p>\nZdj\u0119cie z albumu p. Ute Blume<\/p>\n
A teraz zajrzyjmy do ich wspomnie\u0144\u2026<\/p>\n
O du\u017cej, wype\u0142nionej smako\u0142ykami tycie wspomina Hans -Joachim Pfau, w\u00f3wczas ucze\u0144 przeznaczonej tylko dla ch\u0142opc\u00f3w Katcholische Adalbertschule \u00a0[parafialna Szko\u0142a Katolicka \u015aw. Wojciecha], przy dzisiejszej ulicy Robotniczej. Opowiada tak\u017ce o nauce pisania na tabliczce \u0142upkowej oraz podr\u0119czniku do nauki abecad\u0142a [*1]\u00a0z kolorowymi, pi\u0119knymi obrazkami, o swoim pierwszym pi\u00f3rniku z kompletem rysik\u00f3w i o\u0142\u00f3wkiem do rysowania. W pierwszej klasie nie by\u0142o wyodr\u0119bnionych przedmiot\u00f3w a nauczyciel przechodzi\u0142 p\u0142ynnie od nauki pisania do prostych zada\u0144 arytmetycznych, od gimnastyki do nauki rysunku. Pod koniec roku uczniowie zaczynali ju\u017c pisa\u0107 i liczy\u0107 w zeszytach szkolnych, jednak w nast\u0119pnej klasie nadal jeszcze pos\u0142ugiwali si\u0119 tabliczkami, doskonal\u0105c umiej\u0119tno\u015b\u0107 kaligrafii. Na przerwach szkolnych dzieci otrzymywa\u0142y kakao i bu\u0142ki \u2013 finansowane przez miasto a dostarczane przez elbl\u0105sk\u0105 mleczarni\u0119 Schr\u00f6ter.\u00a0 Na zako\u0144czenie roku w zwyczaju by\u0142o robienie na schodach szko\u0142y zdj\u0119cia ca\u0142ej klasy wraz z nauczycielk\u0105.<\/p>\n
Zdj\u0119cie z albumu p. Hansa \u2013 Joachima Pfau<\/p>\n Erwin Mahlau \u2013 w latach 40 – tych ucze\u0144 wiejskiej szko\u0142y powszechnej w Polder I w pobli\u017cu miejscowo\u015bci Terranova [Nowakowo] pami\u0119ta cz\u0119sto zmieniaj\u0105cych si\u0119, ze wzgl\u0119du na powo\u0142ywanie do wojska, nauczycieli. Z jego s\u0142\u00f3w dowiadujemy si\u0119, \u017ce nauka w pierwszych klasach wiejskiej szko\u0142y powszechnej r\u00f3wnie\u017c polega\u0142a przede wszystkim na nauce podstaw arytmetyki i ojczystego j\u0119zyka (czytanki, wypracowania ) oraz historii. Na zaj\u0119ciach z wychowania fizycznego grano w pi\u0142k\u0119 no\u017cn\u0105 na niewielkim boisku szkolnym, w lecie k\u0105pano si\u0119 w pobliskiej rzece. Podczas, gdy ch\u0142opcy mieli zaj\u0119cia z wychowania fizycznego, dziewcz\u0119ta uczy\u0142y si\u0119 gotowania w kuchni szkolnej. W owych czasach wychowanie w szkole by\u0142o surowe a \u00a0norm\u0105 by\u0142o karanie za przewinienia biciem patykiem po r\u0119kach lub po\u015bladkach, czasem nawet ci\u0105gni\u0119cie za ucho. Do szko\u0142y dzieci wiejskie nierzadko musia\u0142y kilka kilometr\u00f3w doj\u015b\u0107 lub dojecha\u0107 rowerem wiejsk\u0105, nieutwardzon\u0105 drog\u0105. Opr\u00f3cz odrabiania lekcji do ich obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017ca\u0142a pomoc w gospodarstwie i na polu. W wiejskiej szkole uczy\u0142o si\u0119 kilkudziesi\u0119cioro dzieci, wszyscy w jednej klasie od pierwszego do \u00f3smego roku nauki. Raz w roku dla uczni\u00f3w a tak\u017ce dla ich rodzin organizowano wycieczki szkolne do Krynicy Morskiej, na pochylnie lub do Kadyn.<\/p>\n Heinrich Lemke, ucz\u0119szczaj\u0105cy do dwuklasowej szko\u0142y podstawowej w Gro\u00df Steinort [Kamionek Wielki] potwierdzi\u0142, \u017ce w pierwszych klasach uczono pisma kaligraficznego (w odr\u00f3\u017cnieniu od p\u00f3\u017aniejszej nauki na Zachodzie pisma drukowanego). Nieodzownym wyposa\u017ceniem ucznia by\u0142a wi\u0119c g\u0105beczka i szmatka do wycierania oraz rysik do pisania na tabliczce a tak\u017ce szkolny elementarz z zadaniami domowymi. Pisano je r\u00f3wnie\u017c na tabliczce, kt\u00f3r\u0105 ostro\u017cnie trzeba by\u0142o pokazywa\u0107 nast\u0119pnego dnia nauczycielowi, by nie zamaza\u0107 pisma.<\/p>\n Zdj\u0119cie z albumu p. Heinricha Lemke<\/p>\n Jak ju\u017c wspomniano, w szkole panowa\u0142a dyscyplina wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie nam nieznana. Uczniowie musieli siedzie\u0107 prosto, by\u0107 starannie uczesanymi, regularnie sprawdzano im tak\u017ce czysto\u015b\u0107 r\u0105k. W pami\u0119ci Hansa Pfau pozosta\u0142a jego pierwsza nauczycielka \u201edo\u015b\u0107 m\u0142oda, ale bez zahamowa\u0144, je\u015bli nabroili\u015bmy. Mia\u0142a siln\u0105 r\u0119k\u0119.\u201d Winowajc\u0119 wyci\u0105ga\u0142a ona za ucho z \u0142awki , prowadzi\u0142a przed ca\u0142\u0105 klas\u0119, pouczaj\u0105c przy tym o niestosowno\u015bci zachowania i bij\u0105c po d\u0142oni \u00a0kawa\u0142kiem rurki. \u201ePrzy ci\u0119\u017cszych wykroczeniach nale\u017ca\u0142o si\u0119 po\u0142o\u017cy\u0107 przez \u0142awk\u0119 i dostawa\u0142o si\u0119 w po\u015bladki\u201d.[*2]\u00a0 Mimo tej surowej dyscypliny dzieciom zdarza\u0142o si\u0119 jednak robi\u0107 nauczycielom r\u00f3\u017cne psikusy. Mama Marie – Luise Salden z rozbawieniem opowiada\u0142a jej np. o swoim du\u017cym psie, kt\u00f3ry w\u0119drowa\u0142 za ni\u0105 do szko\u0142y i ku uciesze wszystkich dzieci przeszkadza\u0142 w prowadzeniu zaj\u0119\u0107 a Hans Pfau wspomina\u0142, w jaki spos\u00f3b usi\u0142owa\u0142 unikn\u0105\u0107 obowi\u0105zkowych szczepie\u0144.<\/p>\n Zdj\u0119cie z albumu p. Marie-Luise Salden<\/p>\n Po szkole powszechnej m\u0142odzi ludzie cz\u0119sto trafiali do miasta na nauk\u0119 zawodu \u2013 najcz\u0119\u015bciej do szko\u0142y handlowej lub gospodarczej, gdzie nauczano podstaw pracy biurowej lub gospodarstwa domowego. Spo\u015br\u00f3d szk\u00f3\u0142 zawodowych w Elbl\u0105gu w\u015br\u00f3d dziewcz\u0105t popularna by\u0142a szczeg\u00f3lnie Frauenfachschule\/ Madchenberufsschule [Wy\u017csza Szko\u0142a Zawodowa dla Dziewcz\u0105t] na K\u00f6nigsbergerstra\u00dfe 52 [dzisiejszy Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Gospodarczych przy ul. Kr\u00f3lewieckiej 128], zwana potocznie Klopsakademie [Akademia klopsa]. Jej pocz\u0105tki zwi\u0105zane s\u0105 z otwart\u0105 w 1919 r. przy obecnej ul. Zacisze 11 \u00a0Miejsk\u0105 Szko\u0142\u0105 Zawodow\u0105 dla Dziewcz\u0105t [Stadt Madchenberufs-schule], kszta\u0142c\u0105c\u0105 gospodynie domowe oraz robotnice dla zak\u0142ad\u00f3w us\u0142ugowych oraz drobnych manufaktur dzia\u0142aj\u0105cych w Elbl\u0105gu.\u00a0 Szko\u0142a ta przeniesiona zosta\u0142a p\u00f3\u017aniej na ulic\u0119 Kr\u00f3lewieck\u0105, do budynku zbudowanego w latach 1926 -1929, gdzie mie\u015bci\u0142a si\u0119 jako Pa\u0144stwowa Szko\u0142a Zawodowa Gospodarstwa Domowego dla Dziewcz\u0105t oraz wspomniana ju\u017c Wy\u017csza Szko\u0142a Zawodowa dla Dziewcz\u0105t.<\/p>\n Hannedore Holm, wcze\u015bniej uczennica Schichauschule przy dzisiejszej ulicy Robotniczej okre\u015bli\u0142a Klopsakademie, jako \u201eprzygotowanie do ma\u0142\u017ce\u0144stwa, gdzie m\u0142ode panny uczy\u0142y si\u0119 gotowania, prania, prasowania i szycia\u201d. Po roku sp\u0119dzonym w tej szkole Pani Holm uczy\u0142a si\u0119 jeszcze zawodu kre\u015blarki w Zak\u0142adach Schichaua, gdzie p\u00f3\u017aniej pracowa\u0142a a\u017c do zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bcia.<\/p>\n Na nauk\u0119 szycia i haftu, tak wa\u017cn\u0105 dla przysz\u0142ej panny m\u0142odej, dziewcz\u0119ta z Elbl\u0105ga<\/p>\n i okolic, zw\u0142aszcza z tzw. \u201edobrych dom\u00f3w\u201d wybiera\u0142y si\u0119 cz\u0119sto a\u017c do Kr\u00f3lewca. Jak wspomina Marie – Luise Salden i Sabine Hetz uczono je w domu lub na pensji tak\u017ce literatury i muzyki klasycznej oraz sztuki.<\/p>\n Joachim Schmitz wspomina o czasach szkolnych swojej mamy, kt\u00f3ra po nauce w Trusoschule [obecnie Szko\u0142a Podstawowa nr 4 przy ul. Mickiewicza 41], zbudowanej w latach 1912-1913, ucz\u0119szcza\u0142a do szko\u0142y handlowej a p\u00f3\u017aniej jako praktykantka, nast\u0119pnie jako stenotypistka pracowa\u0142a a\u017c do \u015blubu w biurze m. in. w zak\u0142adach Komnicka i Schichaua. W owym czasie by\u0142o bowiem w zwyczaju, \u017ce po zam\u0105\u017cp\u00f3j\u015bciu dziewcz\u0119ta przestawa\u0142y pracowa\u0107 i zajmowa\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie domem. Joachim Schmitz wspomina tak\u017ce swojego ojca, kt\u00f3ry by\u0142 szanowanym nauczycielem zawodu u Schichaua i ze wzgl\u0119du na wykonywan\u0105 profesj\u0119 wymagano od niego nienagannego zachowania oraz przestrzegania surowych obyczaj\u00f3w. Jako powszechnie znanemu kierownikowi praktyk nie wypada\u0142o mu np. zbyt cz\u0119sto przebywa\u0107 w lokalach gastronomicznych.<\/p>\n Najwi\u0119cej o zwyczajach w przedwojennej szkole \u015bredniej mo\u017cemy si\u0119 dowiedzie\u0107 ze wspomnie\u0144 Karla Paetscha. Po czwartej klasie wiejskiej szko\u0142y podstawowej w Fischerkampe [K\u0119pa Rybacka] oraz w Ellerwald 2 [Adamowo], zacz\u0105\u0142 on ucz\u0119szcza\u0107 do m\u0119skiego Reformowanego Gimnazjum Realnego w Elbl\u0105gu, kt\u00f3re w 1931 roku otrzyma\u0142o imi\u0119 Heinricha von Plauen [Reform Real Gymnasium Heinrich von Plauen]. Mie\u015bci\u0142o si\u0119 ono w gmachu \u00a0obecnego Urz\u0119du Miasta Elbl\u0105g przy ul. \u0141\u0105czno\u015bci 1, przeniesione tu z obecnej ul. Wapiennej (budynek internatu), gdzie funkcjonowa\u0142o od 1837 roku.<\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n<\/a><\/p>\n