{"id":558,"date":"2015-04-02T17:17:24","date_gmt":"2015-04-02T15:17:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/?page_id=558"},"modified":"2015-04-02T17:40:02","modified_gmt":"2015-04-02T15:40:02","slug":"wielkanoc","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/?page_id=558","title":{"rendered":"Wielkanoc"},"content":{"rendered":"

Wielkanoc we wspomnieniach dawnych Elbl\u0105\u017can<\/h1>\n

\"Potrawy<\/a><\/p>\n

Potrawy wielkanocne<\/p>\n

Dawni mieszka\u0144cy Elbl\u0105g nie przestrzegali nadmiernie okresu Wielkiego Postu. R\u00f3wnie\u017c wielkanocne \u015bniadanie nie by\u0142o tak obfite i r\u00f3\u017cnorodne, jak kr\u00f3luj\u0105ce na polskich sto\u0142ach. Charakterystycznym wielkanocnym wypiekiem by\u0142 dro\u017cd\u017cowy wieniec (warkocz) inaczej zwany wielkopi\u0105tkowym kr\u0105\u017ckiem, gdy\u017c piek\u0142o si\u0119 go ju\u017c w Wielki Pi\u0105tek. By\u0142 to s\u0142odki dro\u017cd\u017cowy wypiek posypany z wierzchu kandyzowanymi owocami, sk\u00f3rk\u0105 cytryny oraz kawa\u0142kami orzech\u00f3w pistacjowych. Wewn\u0105trz umieszczano pofarbowane jajka, a spo\u017cywany by\u0142 w trakcie \u015bniadania wielkanocnego. Bywa\u0142o, i\u017c opr\u00f3cz jaj i pieczonych mi\u0119s na wielkanocnym stole znajdowa\u0142 si\u0119 pieczony baran.<\/p>\n

\"Wielkanocne<\/a><\/p>\n

Wielkanocne zwyczaje<\/p>\n

Popularnym zwyczajem, podobnie jak dzisiaj by\u0142o farbowanie wielkanocnych jaj. W Wielk\u0105 Sobot\u0119, kobiety, cz\u0119\u015bciowo jeszcze z naturalnych sk\u0142adnik\u00f3w, jak \u0142upiny cebuli, m\u0142ode \u017cyto, czy buraki farbowa\u0142y jajka na r\u00f3\u017cne kolory. Rzadko\u015bci\u0105 by\u0142o natomiast ich dodatkowe zdobienie w formie kresek, figur i znak\u00f3w. Pisanki, nie by\u0142y tak\u017ce zanoszone do ko\u015bcio\u0142\u00f3w i \u015bwi\u0119cone. Rano, w Wielk\u0105 Niedziel\u0119 jajka by\u0142y chowane w przydomowych ogr\u00f3dkach lub parkach. Bywa\u0142o, i\u017c ukrywano je w trudno dost\u0119pnych miejscach w domu, jak meble, czy sprz\u0119ty.
\nZ samego rana, po przebudzeniu dzieci zaczyna\u0142y poszukiwania. W tym kontek\u015bcie m\u00f3j dziadek by\u0142 bardzo zr\u0119czny w chowaniu jajek. Mog\u0142o si\u0119 nawet zdarzy\u0107, \u017ce on schowa\u0142 jaja u g\u00f3ry, w lampie. I kiedy p\u00f3\u017aniej na jesie\u0144 albo Bo\u017ce Narodzenie by\u0142o du\u017ce sprz\u0105tanie to mog\u0142o si\u0119 zdarzy\u0107, \u017ce moja babcia znalaz\u0142a jeszcze jakie\u015b jajko na Bo\u017ce Narodzenie, gdzie\u015b w \u017cyrandolu albo na szafie z ubraniami. (H.J.Pfau)
\nR\u00f3wnie cz\u0119sto elbl\u0105\u017canie w trakcie Wielkanocnej Niedzieli udawali si\u0119 wraz z koszami wype\u0142nionymi jajkami do pobliskich park\u00f3w. Szczeg\u00f3lnie ch\u0119tnie wybierany by\u0142 Vogelsanger Wald czyli dzisiejsza Ba\u017cantarnia. Rodzice skrz\u0119tnie ukrywali jajka w trawie pomi\u0119dzy drzewami, a nast\u0119pnie dzieci mia\u0142y rado\u015b\u0107 z ich poszukiwa\u0144.
\nNa Wielkanoc byli\u015bmy zwykle w Ba\u017cantarni i pami\u0119tam, \u017ce zawsze si\u0119 dziwi\u0142em, sk\u0105d zaj\u0105c wielkanocny wiedzia\u0142, kt\u00f3r\u0119dy b\u0119dziemy szli? Zawsze le\u017ca\u0142y tam jajka wielkanocne. Schyla\u0142em si\u0119, podnosi\u0142em i zaraz le\u017ca\u0142o nast\u0119pne. To by\u0142o w Ba\u017cantarni [Vogelsanger Wald], kt\u00f3r\u0105 odwiedzali\u015bmy cz\u0119sto.(J. Requardt)
\nObecnie zwyczaj chowania wielkanocnych jaj jest nadal kultywowany w kr\u0119gu kultury niemieckiej. Dzisiaj jajka s\u0105 jednak wykonane z czekolady, a opr\u00f3cz nich chowane s\u0105 zaj\u0105czki i inne smako\u0142yki. Przed wojn\u0105 czekoladowe jajka nale\u017ca\u0142y do rzadko\u015bci.
\nWtedy nie mieli\u015bmy jajek czekoladowych. Moi rodzice byli bardzo oszcz\u0119dni i bardzo troszczyli si\u0119 o nasze z\u0119by. G\u0142\u00f3wnie zatem kurze jaja, kt\u00f3re by\u0142y pofarbowane na kolorowo. (K. Paetsch).<\/p>\n

\"3\"<\/a>
\nSzczeg\u00f3lnym zwyczajem praktykowanym \u015br\u00f3d m\u0142odych mieszka\u0144c\u00f3w Elbl\u0105ga, by\u0142 tzw. Schmackostern, w trakcie kt\u00f3rego m\u0142odzie\u0144cy chodzili z ga\u0142\u0105zkami ja\u0142owca od domu do domu i smagali (uderzali) nimi po stopach, nogach, a nawet po\u015bladkach m\u0142odych dziewcz\u0105t. Od smagania mo\u017cna by\u0142o si\u0119 wykupi\u0107 ofiarowuj\u0105c m\u0142odzie\u0144com kolorowe pisanki, wielkanocne wypieki, czy inne niewielkie s\u0142odko\u015bci i podarunki.
\nNie bra\u0142em w tym udzia\u0142u. By\u0142em za ma\u0142y. Schmackostern by\u0142o w zasadzie zwyczajem dla m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn, kt\u00f3rzy chodzili od domu do domu i rano ze swoimi r\u00f3zgami na pocz\u0105tku pukali do drzwi, zapewniali sobie mo\u017cliwo\u015b\u0107 wej\u015bcia i w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci m\u0142ode dziewczyny, kt\u00f3re jeszcze le\u017ca\u0142y w \u0142\u00f3\u017ckach, bili r\u00f3zgami po stopach. Chodzili od odrzwi do drzwi i m\u00f3wili \u201eSchmackostern, Schmackostern\u201d. S\u0105 r\u00f3\u017cne powiedzenia na ten temat i p\u00f3\u017aniej to by\u0142o zbierane, a wi\u0119c jajka itd. Ale szli ch\u0142opcy w wieku od 10-12 lat. Tyle lat mieli ch\u0142opcy, kt\u00f3rzy kultywowali ten zwyczaj. I naturalnie przy odwiedzinach pa\u0144 ok. 30-tki chodzili starsi m\u0119\u017cczy\u017ani. (H.J.Pfau)<\/p>\n

Autor: Alicja Janiak<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wielkanoc we wspomnieniach dawnych Elbl\u0105\u017can Potrawy wielkanocne Dawni mieszka\u0144cy Elbl\u0105g nie przestrzegali nadmiernie okresu Wielkiego Postu. R\u00f3wnie\u017c wielkanocne \u015bniadanie nie by\u0142o tak obfite i r\u00f3\u017cnorodne, jak kr\u00f3luj\u0105ce na polskich sto\u0142ach. Charakterystycznym wielkanocnym wypiekiem by\u0142 dro\u017cd\u017cowy wieniec (warkocz) inaczej zwany wielkopi\u0105tkowym kr\u0105\u017ckiem, gdy\u017c piek\u0142o si\u0119 go ju\u017c w Wielki Pi\u0105tek. By\u0142 to s\u0142odki dro\u017cd\u017cowy wypiek posypany […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"parent":380,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"templates\/template-full-no-title.php","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/558"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=558"}],"version-history":[{"count":6,"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/558\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":569,"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/558\/revisions\/569"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/380"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.swiadectwa.elblag.pl\/pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=558"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}